Prirodni biljni proizvodi su se tokom ljudske istorije koristili u različite svrhe. Pošto su evoluirale zajedno sa životinjskim svetom, mnoge biljke od kojih se dobijaju ovi prirodni proizvodi stare su milijardama godina. Desetine hiljada ovih proizvoda proizvode više biljke kao sekundarne metabolite i kao prirodni odbrambeni mehanizam protiv bolesti i infekcija. Mnogi od ovih prirodnih proizvoda imaju farmakološku ili biološku aktivnost koja se može iskoristiti u otkrivanju farmaceutskih lekova i dizajnu lekova. Lekovi dobijeni od biljaka odigrali su ključnu ulogu u zdravstvenoj zaštiti mnogih kultura, kako drevnih tako i modernih. Indijski sistem holističke medicine poznat kao “ajurveda” koristi uglavnom lekove ili formulacije na biljnoj bazi za lečenje različitih bolesti.
Upotreba kurkume datira skoro 4000 godina u vedsku kulturu u Indiji, gde je korišćena kao kulinarski začin i imala je izvestan verski značaj. Verovatno je stigao u Kinu 700. godine nove ere, u istočnu Afriku 800. godine nove ere, u Zapadnu Afriku do 1200. godine nove ere, i na Jamajku u osamnaestom veku. Godine 1280, Marko Polo je opisao ovaj začin, diveći se povrću koje je ispoljavalo osobine tako slične onima šafrana. Prema sanskritskim medicinskim raspravama i ajurvedskim i unani sistemima, kurkuma ima dugu istoriju medicinske upotrebe u južnoj Aziji. Susrutin ajurvedski kompendijum, koji datira iz 250. godine pre nove ere, preporučuje mast koja sadrži kurkumu za ublažavanje efekata “zatrovane hrane”.
Kurkumin je fitokemikalija iz začinske kurkume, ima mnogobrojna dejstva. Pre svega antiinflamatorna svojstva i pokazalo se da ima efekte u ublažavanju bolova. Kurkuma se u istočnjačkoj kultiru široko koristi u svakodnevnoj ishrani i spada u red veoma ukusnih i zdravih začina. Kod nas je pre nekoliko godina takođe dobila veliki medijski prostor ne samo kao začin već i kao deo svakodnevne rutine mnogih. Tako nam je poznata limunada sa medom, cimetom i kurkumom, zlatno mleko itd.
Osteoartritis (OA)
Osteoartritis (OA) je bolest celog zgloba koja se sastoji od strukturnih promena u zglobnoj hrskavici, subhondralnoj kosti, ligamentima, kapsuli, sinovijalnoj membrani i periartikularnim mišićima. Osteoartritis kolena čini skoro 80 procenata osteoartritisa širom sveta, a prevalencija same bolesti raste sa gojaznošću i godinama.
Procenjeno je da je 2020. godine ova bolest pogodila oko 650 miliona ljudi širom sveta. Strategije lečenja osteoartritisa kolena obuhvataju nefarmakološke tretmane kao što su obrazovanje, vežbanje i gubitak težine. Dok farmakološki tretmani obično uključuju paracetamol i nesteroidne antiinflamatorne lekove. Jasno vam je da svi nefarmakološki tretmani zapravo rade ne samo na suzbijanju tegoba, već i prevenciji bolesti dok lekovi koje pacijenti obično uzimaju su upravo svi oni dobro nam poznati iz grupe suzbijača bola. Redovna fizička aktivnost koja će nam osnažiti mišiće kolena je gotovo neophodna. Međutim potrebno je voditi računa o intenzitetu treninga. Kod već postojećih tegoba i simptoma važno je uključiti vežbe stabilizacije, sa kontrolisanim pokretima.
Kurkuma – zlatni začin
Sušeni ili svež rizom biljke Curcuma longa L., uobičajen je začin za kuvanje koji se takođe široko koristi u tradicionalnoj medicini. Kurkuma sadrži nekoliko fitokemikalija kao što su turmeroni i razni polisaharidi. Međutim, veruje se da su kurkuminoidi, u stvari aktivne materije kurkume odgovorni za većinu njene terapeutske aktivnosti. Ciljevi studije koja se bavila ovom problematikom bili su da se ispitaju efekti ublažavanja bolova uzrokovani ostaoartritisom i funkcionalni efekti ekstrakta kurkumina korišćenjem validiranih izveštaja ispitanika i objektivnih funkcionalnih procena zasnovanih na performansama.
Međutim, u poređenju sa placebom, koji je među ispitanicima bio znatno dominantniji, suplementacija kurkumina nije značajno uticala na rezultate istraživanja niti poboljšala mere samoprocene koje procenjuju simptome kao što su ukočenost kolena, funkciju u svakodnevnom životu, funkciju u sportskim i rekreativnim aktivnostima i kvalitet života na koji utiče bol u kolenu. Kurkumin su ispitanici generalno dobro podnosili tokom konzumacije i zaista je bilo je otkrića među pacijentima koja upravo sugerišu na smanjenu upotrebu lekova za ublažavanje bolova. Međutim, ovo pitanje efikasnosti korišćenje ekstrakta kurkume i dalje ostaje otvoreno za razmatranje naučnicima, kako bi sa što više podataka mogli da dobijemo statistički značajne rezultate.
Do tada se pitamo da li na osećaj bola u kolenu ili u drugim delovima tela zaista utiču aktivne materija iz biljaka, lekovi ili čak mi sami sebe u nekom trenutku uverimo da određene stvari “rade”?
